تاریخ نظرسنجی: پاییز ۱۴۰۴
زمان انتشار نتایج: خرداد ۱۴۰۵

چکیده

با یادآوری این‌که نظرسنجی در پاییز ۱۴۰۴، قبل از دی‌ماه خونین و جنگ اخیر انجام شده،‌ نکات زیر در این نظرسنجی حائز اهمیت است:

1. پیوند (link) نسخه فیلترشکن نظرسنجی بیش از هشت میلیون بار به کاربران نشان داده شد که در این بین، حدود ده هزار بار محتوای نظرسنجی مشاهده شد و در نهایت ۱۰۴۳ پاسخ ثبت شد.
2. به‌نظر می‌رسد در بین گزینه‌های مطرح شده، اصلی‌ترین دغدغه پاسخ‌دهندگان، «وضعیت معیشت و محیط زیست» در ایران است.
3. در پاییز ۱۴۰۴، بیش از نیمی از پاسخ‌دهندگان بر این باور بودند که «بزنگاه سقوط جمهوری اسلامی» یک «خیزش مردمی» خواهد بود.
4. سوال «بهترین کمک کنشگران خارج از کشور» بیشترین تنوع پاسخ را در بین سوالات نظرسنجی دارد.
5. برای کمک مالی کنشگران خارج از کشور، «دسترسی به اینترنت آزاد»، با اختلاف زیاد، گزینه اصلی است.

معرفی و پیش‌زمینه

باهمستان آزادی یک شبکه مجازی‌ برای گردهم آوردن کنشگران راه آزادی ایران است. نسخه اول این سامانه در زمستان ۱۴۰۱، در دوران جنبش «زن، زندگی، آزادی»، برای پاسخ به نیاز سازوکاری منسجم‌تر برای همکاری کنشگران در مقیاس بزرگ، شروع به‌کار کرد. هدف عمده این نسخه، ایجاد یک باهمستان (community) مجازی بود که:

1. فراگیر باشد،
2. شامل کنشگران واقعی باشد،
3. کارا باشد،
4. دموکراتیک باشد.

برای رسیدن به این مقصود سامانه‌ای ایجاد شد با این هدف که در آن هر نفر:

1. فقط یک حساب کاربری دارد،
2. با آرمان گذار از جمهوری اسلامی به دموکراسی سکولار همراه است،
3. می‌تواند ناشناس بماند.

برای اطلاعات بیشتر در مورد سازوکار عضویت در نسخه اولیه، به تارنمای azadinet.app مراجعه کنید.¹

رویکرد جدید باهمستان آزادی

از میانه سال ۱۴۰۳، تیم اجرایی به این نتیجه رسید که برای گسترش باهمستان، به‌خصوص در داخل ایران، باید تغییراتی در سازوکار باهمستان داده شود. به این منظور پیش‌نیاز «دعوت برای عضویت» در باهمستان حذف شد و اعضا به دو گروه مدعو و غیرمدعو تقسیم شدند. به‌علاوه، نظرسنجی از کنشگران به‌عنوان ابزار اصلی هماهنگی انتخاب شد. در کنار نظرسنجی مستقیم از اعضای باهمستان، مهمترین روش نمونه‌برداری آماری برای نظرسنجی‌ها، استفاده از فیلترشکن باهمستان است. این فیلترشکن با کمک مالی اعضا راه‌اندازی شده است و به‌شکل رایگان و از طریق سامانه مهسا-سرور در اختیار هموطنان داخل کشور قرار می‌گیرد. هر نفر بعد از اتصال به فیلترشکن باهمستان، گزینه شرکت در نظرسنجی را دریافت می‌کند و می تواند در نظرسنجی باهمستان شرکت کند.² به‌طور خلاصه، با این روش، یک نمونه آماری قابل قبول از بین میلیون‌ها کاربر اَپ مهسا‌ان‌جی ایجاد می‌شود. برای توضیحات بیشتر به این مطلب وب‌نوشت باهمستان مراجعه کنید.

آمار و نحوه اجرای اولین نظرسنجی عمومی

اولین نظرسنجی عمومی باهمستان آزادی از هفته آخر مهر ۱۴۰۱ (اکتبر ۲۰۲۵) تا انتهای پاییز برگزار شد. نمودار زیر تعداد دفعاتی که یک نفر از طریق اَپ مهسا‌ان‌جی به فیلترشکن باهمستان وصل شده است را به‌شکل روزانه در طول ده هفته نشان می‌دهد. فیلترشکن باهمستان در طول این مدت شش میلیون اتصال داشت. برای داشتن نمونه آماری بهتر و بزرگتر، از یکی دیگر از گروه‌های فعال در مهسا-سرور هم درخواست شد که لینک نظرسنجی را به کاربران فیلترشکن‌شان نشان دهند. با احتساب آن فیلترشکن، مجموعا بیش از هشت میلیون بار پیوند نظرسنجی باهمستان به کاربران اَپِ مهسا نشان داده شد. از بین این تعداد، حدود ده هزار بار محتوای نظرسنجی (با انتخاب پیوند نظرسنجی توسط کاربر) به کاربران نشان داده شد.

این روش البته مانند هر نظرسنجی دیگری محدودیت‌ها و خطاهای احتمالی به‌دنبال دارد. از جمله این محدودیت‌ها، امکان ارائه نظرسنجی به کنشگران غیر عضو فقط از طریق اَپ مهسا‌ان‌جی است که تنها از طریق اندروید قابل دسترسی است.

نمودار ۱: نمودار تعداد اتصال فیلترشکن باهمستان در طول برگزاری نظرسنجی

همان‌طور که ذکر شد، اعضای باهمستان هم می‌توانستند به‌شکل مستقیم، از طریق سامانه باهمستان، در این نظرسنجی شرکت کنند. در مجموع ۱۰۴۳ نفر از طریق تارنمای باهمستان در این نظرسنجی شرکت کردند که بیش از ٪۹۵ این افراد از طریق فیلترشکن و کمتر از ٪۵ از اعضای باهمستان بوده‌اند. شایان ذکر است که این نظرسنجی روی حساب‌ شبکه‌های اجتماعی باهمستان (تلگرام و توییتر) هم انجام شد؛ آمار آن بخش از پاسخ‌ها را در انتها، جداگانه بررسی می‌کنیم. بخش‌های زیر، ابتدا به بررسی نتایج همان ۱۰۴۳ پاسخ از طریق تارنمای باهمستان می‌پردازند.

داده‌ها و یافته‌های نظرسنجی

ابتدا مروری بر سوالات نظرسنجی خواهیم داشت؛ پاسخ به سوالاتی که با ستاره (*) مشخص شده‌اند، اجباری و بقیه اختیاری بوده‌اند:

 

سوالات نظرسنجی

سؤال ۱) در صورت هماهنگی جمعی، در کدام نوع از کنش‌های زیر احتمالا شرکت می‌کنید؟ (می‌توانید چند گزینه را انتخاب کنید.) *

آ) کارزارهای مجازی
ب) تظاهرات در ایران
پ) تظاهرات خارج از ایران
ت) اعتصاب در ایران
ث) گزینه‌های دیگر؛ ذکر کنید.

 

سؤال ۲) اگر قرار باشد در مورد یک موضوع، کارزار مجازی برگزار شود، کدام یک از موضوع‌های زیر برای شما بالاترین اولویت را دارد؟ *

آ) زندانیان سیاسی
ب) حمایت از پوشش اختیاری
پ) مخالفت با فضای امنیتی
ت) وضعیت معیشت و محیط‌زیست
ث) گزینه‌های دیگر؛ ذکر کنید.

 

سؤال ۳) به نظر شما، بزنگاهی که منجر به سقوط جمهوری اسلامی می‌شود چیست؟ (منظور از «خیزش مردمی»، خیزش در اثر عاملی غیر از گزینه‌های دیگر است، مانند آبان ۱۳۹۸ و پاییز ۱۴۰۱.)

آ) مرگ خامنه‌ای
ب) حمله خارجی
پ) کودتای داخلی
ت) خیزش مردمی

 

سؤال ۴) به‌نظر شما بهترین کمک کنشگران خارج از کشور به جنبش آزادی‌خواهی مردم ایران چه می‌تواند باشد؟ *

آ) رهبری جنبش
ب) کمک به شبکه‌سازی در ایران
پ) کمک مالی
ت) بازتاب صدای مردم ایران
ث) گزینه‌های دیگر؛ ذکر کنید.

 

سؤال ۵) در صورتی‌که خارج از ایران زندگی می‌کنید، در کدام موارد زیر حاضرید به جنبش آزادی‌خواهی مردم ایران کمک مالی کنید؟ (می‌توانید چند گزینه را انتخاب کنید.)

آ) دسترسی به اینترنت آزاد
ب) کمک به آسیب‌دیدگان جنبش
پ) تامین مالی یک رسانه مردمی
ت) کمک‌هزینه برای اعتصاب‌

 

سؤال ۶) در صورت تمایل، سکونت خود در داخل یا خارج ایران را ذکر کنید:

آ) ایران
ب) خارج از ایران

 

مشاهدات کلی

نمودار ۲ تصویری کلی از نقطه نظرات شرکت‌کنندگان در نظرسنجی ارائه می‌کند. در این نمودار تمام گزینه‌های موجود در نظرسنجی به غیر از محل سکونت کنار هم قرار داده شده و بیست گزینه پرطرفدار به همراه درصدی از کل شرکت‌کنندگان که آن گزینه‌ها را انتخاب کرده اند، نشان داده شده است (درصدها در تمام این گزارش به صورت گِردشُده آمده‌اند).

نمودار ۲. پرطرفدارترین گزینه های نظرسنجی

به نظر می‌رسد وضعیت معیشت و محیط‌زیست دغدغه اصلی شرکت‌کنندگان است و اغلب ایشان، راهکار را در خیزش مردمی می‌بینند. همچنین از شرکت در کارزارهای مجازی هم استقبال گسترده‌ای شده است. نمودار ۳ این مشاهدات را برجسته‌تر می کند.³

نمودار ۳. پرطرفدارترین دو گزینه مشترک

همانطور که در نمودار ۲ مشاهده شد، «تامین مالی یک رسانه مردمی»، «کودتای داخلی» و «مخالفت با فضای امنیتی» از گزینه‌های به‌نسبت کم‌طرفدار هستند. توجه کنید که «تظاهرات خارج از ایران»، مربوط به شرکت‌کنندگان خارج از کشور است که با توجه به تعداد کمتر رای‌دهندگان خارج از کشور نسبت به داخل ایران، تعداد کم پاسخ‌ها طبیعی به‌نظر می‌رسد.

 

پاسخ‌های داخل و خارج از ایران

یکی از سوالات اختیاری نظرسنجی این بود که آیا پاسخ‌دهنده در داخل ایران زندگی می‌کند یا خارج از آن. این سؤال بیشتر برای نسخه‌های نظرسنجی روی شبکه‌های اجتماعی در نظر گرفته شده بود. ولی به‌هرحال در نسخه تارنما هم پرسیده شد. همان‌طور که اشاره شد، بیش از ٪۹۵ این پاسخ‌دهندگان، از طریق فیلترشکن به این سؤال پاسخ دادند. تصور ما این است که اغلب این افراد در زمان پاسخ به نظرسنجی، به‌دلیل استفاده از فیلترشکن، داخل ایران بوده‌اند. بنابراین با این‌که حدود ٪۱۰ این افراد محل زندگی را «خارج از ایران» تعیین کرده‌اند، ما در تحلیل نتایج، تکیه زیادی بر این پاسخ نمی‌کنیم چون توضیح روشنی برای این ناسازگاری نداریم. نمودار ۴، میزان انتخاب گزینه‌های محل زندگی را نشان می‌دهد:

نمودار ۴. توزیع شرکت کنندگان داخل و خارج از کشور

 

توزیع پاسخ‌ها

در پاسخ به مشارکت در کنش‌ها، «کارزارهای مجازی» به‌عنوان تنها کنشی که شرکت‌کنندگان، مستقل از محل سکونتشان قادر به انجام آن هستند، پرطرفدارترین است؛ بیش از نیمی از پاسخ‌دهندگان در کارزارهای مجازی هماهنگ، احتمالا شرکت می‌کنند. «تظاهرات در ایران» با فاصله‌ای کم، دومین کنش پرطرفدار است در حالی‌که شرکت‌کنندگان از «اعتصاب در ایران» هم استقبال قابل توجهی کرده‌اند.

نمودار ۵. توزیع نظرات در مورد کنش‌ها (انتخاب چند گزینه ممکن بوده است.)

در مورد موضوع کارزارهای مجازی، برای بیش از نیمی از شرکت‌کنندگان «وضعیت معیشت و محیط‌زیست» بالا‌ترین اولویت را دارد و موضوع «زندانیان سیاسی» در رده دوم است. تنها ده درصد شرکت‌کنندگان «حمایت از پوشش اختیاری» و «مخالفت با فضای امنیتی» را دغدغه اصلی خود می‌دانند.

نمودار ۶. توزیع نظرات در مورد موضوع کارزارهای مجازی

در پاسخ به سوال «بزنگاه سقوط»، «خیزش مردمی» با فاصله پرطرفدارترین گزینه بین هموطنان تلقی شده و «مرگ خامنه‌ای» در رده دوم قرار دارد.

نمودار ۷. توزیع نظرات در مورد بزنگاه سقوط

سوال «بهترین کمک کنشگران خارج از کشور» بیشترین تنوع پاسخ را در بین سوالات نظرسنجی دارد. در کل، رهبری جنبش و بازتاب صدای مردم، تقریبا به یک اندازه و بیشتر از بقیه گزینه‌ها انتخاب شده‌اند. کمک به شبکه‌سازی در ایران و کمک مالی، با فاصله کمی از هم، دو گزینه کم طرفدارتر هستند هر چند تعداد قابل توجهی رای دارند.

نمودار ۸. توزیع نظرات در مورد کمک کنشگران خارج از کشور

جالب است که هموطنانی که داخل ایران را به‌عنوان محل سکونت خود اعلام کرده‌اند، بیشتر خواستار «رهبری جنبش» توسط هموطنان خارج‌نشین هستند، در حالی که ایرانیانی که خارج از کشور را به عنوان محل سکونت خود انتخاب کرده‌اند، تمایل بیشتری به «بازتاب صدای مردم ایران» یا حتی «کمک مالی» یا «کمک به شبکه‌سازی در ایران» دارند. البته همان‌طور که قبلا اشاره شد، با توجه به کمی ناسازگاری در پاسخ به سوال محل زندگی، نمی‌توان بیش از حد به نتایج تفکیکی بر‌اساس محل سکونت استناد کرد.

نمودار ۹. توزیع نظرات در مورد کمک کنشگران خارج از کشور به تفکیک محل زندگی

در مورد نوع کمک مالی از خارج از کشور به جنبش آزادی‌خواهی مردم ایران، «دسترسی به اینترنت آزاد» پرطرفدارترین است. لازم به ذکر است که هر چند این سوال فقط برای هموطنان خارج از کشور طراحی شده بود، به نظر می رسد تعداد زیادی از هموطنان داخل ایران هم به آن پاسخ داده‌اند.

نمودار ۱۰. توزیع نظرات در مورد کمک مالی خارج از کشور (انتخاب چند گزینه ممکن است.)

 

همبستگی‌ها (Associations)

در این بخش به همبستگی میان هر یک از دو کنش‌ پرطرفدار (و البته ماهیتا متفاوت) تظاهرات در ایران و کارزارهای مجازی، با دیگر سوالات مرتبط در نظرسنجی نگاهی می‌اندازیم. هر نمودار درصد شرکت‌کنندگانی را نشان می‌دهد که به هر گزینه سؤال مرتبط رای داده‌اند و اینکه آیا تمایل به شرکت در یکی از کنش‌های پرطرفدار را دارند (بله) یا نه (خیر). یادآوری می‌کنیم که تقریبا نیمی از پاسخ‌دهندگان در هر کدام از این کنش ها شرکت می‌کنند. (نمودار ۵).

 

موضوع کارزارهای مجازی

همان‌طور که قبلا اشاره شد، «وضعیت معیشت و محیط‌زیست» مهمترین دغدغه شرکت‌کنندگان است، این دغدغه بین پاسخ‌دهندگانی که در تظاهرات شرکت نمی‌کنند، به طور قابل توجهی پررنگ‌تر است (نمودار ۱۱-آ). از نکات قابل توجه در گزینه‌های دیگر، استقبال بیشتر از موضوع «زندانیان سیاسی» و «مخالفت با فضای امنیتی» در بین افرادی‌ست که در تظاهرات شرکت می‌کنند. این گروه را شاید بتوان کنشگرانی عملگراتر و با دغدغه‌های سیاسی بیشتر دانست.

نمودار ۱۱-آ. همبستگی موضوع کارزار مجازی با تظاهرات در ایران

نمودار ۱۱-ب. همبستگی موضوع کارزار مجازی با شرکت در کارزارهای مجازی

تمایل یا عدم تمایل به شرکت در کارزارهای مجازی، تفاوت قابل توجهی در توزیع پاسخ‌ها به گزینه‌های مختلف «موضوع کارزار مجازی»، ایجاد نمی کند (نمودار ۱۱-ب). لازم به یادآوری است که پاسخ به سوال موضوع کارزار مجازی اجباری بوده و بنابراین صرف‌نظر از تمایل شرکت‌کنندگان به شرکت در کارزار، پاسخ آنها به این سوال را می‌توان به دغدغه اصلی آنها تعبیر کرد.

 

بزنگاه سقوط

همان‌طور که قبلا اشاره شد، خیزش مردمی به‌طور قابل توجهی پررنگ‌ترین عامل سقوط جمهوری اسلامی تلقی شده است. بعد از خیزش مردمی، مهمترین عامل، مرگ خامنه‌ای قلمداد شده است. در بین گروهی که این عامل را بزنگاه سقوط می‌دانند، تمایل به شرکت در تظاهرات بیشتر است.

نمودار ۱۲-آ. همبستگی بزنگاه سقوط با تظاهرات در ایران

نمودار ۱۲-ب. همبستگی بزنگاه سقوط با شرکت در کارزارهای مجازی

تمایل یا عدم تمایل به شرکت در کارزارهای مجازی تاثیر قابل توجهی در توزیع آرای شرکت کنندگان در مورد بزنگاه سقوط نشان نمی‌دهد.

 

کمک کنشگران خارج از کشور

شرکت‌کنندگانی که احتمال می‌دهند در تظاهرات داخل ایران شرکت کنند، به طور قابل ملاحظه‌ای نسبت به دیگران، بیشتر خواستار رهبری جنبش و کمک به شبکه‌سازی در ایران هستند. در مقابل، افرادی که به شرکت در تظاهرات تمایلی نشان نمی‌دهند، بیشتر خواستار بازتاب صدای مردم ایران و کمک مالی هستند. البته با توجه به‌تفاوت نظر شرکت‌کنندگان داخل و خارج ایران (طبق نمودار ۹) در مورد کمک کنشگران خارج از ایران، تا حدی طبیعی به‌نظر می‌رسد که گروه اول بیشتر از هموطنان داخل ایران و گروه دوم شامل هموطنان بیشتری از خارج از ایران باشند.

نمودار ۱۳-آ. همبستگی کمک کنشگران خارج از کشور با تظاهرات در ایران

نمودار ۱۳-ب. همبستگی کمک کنشگران خارج از کشور با شرکت در کارزارهای مجازی

مستقل از مشارکت یا عدم مشارکت در کارزار مجازی، رهبری جنبش و بازتاب صدای مردم ایران در مجموع بیشترین آرا را در بین کمک کنشگران خارج از کشور دارند. در حالی که کمک به شبکه سازی در ایران تنها گزینه مشخصی است که در بین شرکت‌کنندگانی که به کنش‌های دیگری غیر از کارزارهای مجازی تمایل نشان می‌دهند، (کمی) پرطرفدارتر است.

خوشه‌بندی‌ها (Clustering)

در این بخش دو خوشه‌بندی برای درک بهتر الگوهای کنش و نارضایتی شرکت‌کنندگان داخل ایران ارائه می‌شود (توجه داشته باشید که کسانی که محل زندگی را خارج از ایران انتخاب کرده بودند، مشمول این بررسی نیستند). در هر دو مورد، به طور مستقیم تعداد خوشه‌ها در الگوریتم خوشه‌بندی، چهار خوشه تعیین شده است. الگوریتم خوشه‌بندی با بهره‌گیری از شاخص جکرد (Jaccard Index) داده‌ها را طوری خوشه‌بندی می‌کند که داده‌های هر خوشه بیشترین تشابه را با یکدیگر داشته باشند و در ضمن میان خوشه‌ها بیشترین تمایز برقرار باشد.

 

الگوی کنش

ابتدا لازم به یادآوری است که پاسخ‌دهندگان به نظرسنجی قادر بودند چند گزینه برای سؤال اول نظرسنجی در مورد کنش‌ها انتخاب کنند. نمودار ۱۴، درصد شرکت‌کنندگان هر خوشه که به کنشی مشخص رای داده‌اند و اندازه هر خوشه را مشخص می‌کند.

نمودار ۱۴. خوشه بندی شرکت کنندگان داخل ایران با توجه به کنش انتخابی

خوشه ۱ را که شامل افرادی‌ست که «گزینه های دیگر» را انتخاب کرده‌اند، می توان نادیده گرفت. خوشه ۲ و ۳، گروه‌هایی را شامل ‌می‌شود که فقط در یکی از کنش‌های مطرح شرکت می‌کنند؛ خوشه ۲ فقط در کارزارهای مجازی و خوشه ۳، فقط اعتصاب در ایران. خوشه ۴ که بزرگترین گروه از شرکت‌کنندگان را تشکیل می‌دهد، شامل افرادی است که بر خلاف دو خوشه دیگر «تظاهرات در ایران» را به عنوان کنش احتمالی خود انتخاب کرده‌اند. علاوه بر تظاهرات در ایران که پرطرفدارترین کنش این خوشه است، بسیاری از این هموطنان به کنش‌های اعتصاب و کارزارهای مجازی هم اقبال نشان داده‌اند.

 

الگوهای نارضایتی

در این خوشه‌بندی دو سوال مربوط به «موضوع کارزارهای مجازی» و «بزنگاه سقوط» با هم در نظر گرفته شده‌اند تا تصویر بهتری از ارتباط این دو وجه ارائه شود.

نمودار ۱۵. خوشه‌بندی شرکت‌کنندگان داخل ایران با توجه به موضوع کارزار مجازی و بزنگاه سقوط

خوشه ۱ باز هم کوچک‌ترین خوشه و فقط شامل افرادی است که هیچ گزینه مشخصی برای دو سوال انتخاب نکرده اند و بنابراین می توان از این خوشه صرف‌نظر کرد.
خوشه ۳ با فاصله بزرگترین خوشه (۶۰۸ نفر) و شامل بیشتر پاسخ‌دهندگانی است که هم‌راستا با یافته‌های کلی نظرسنجی دو گزینه «وضعیت معیشت و محیط‌زیست» و همچنین «خیزش مردمی» را با هم انتخاب کرده‌اند. جالب است که هیچ یک از اعضای این خوشه «حمایت از پوشش اختیاری» را به عنوان موضوع کارزار مجازی انتخاب نکرده‌اند.

خوشه ۲ که دومین خوشه بزرگ محسوب می شود (۱۳۱ نفر)، شامل افرادی است که بیشترین دغدغه را در مورد «زندانیان سیاسی» و همچنین «مخالفت با فضای امنیتی» نسبت به دیگر خوشه‌ها دارند. در عین حال، بیش از خوشه های دیگر بزنگاه سقوط جمهوری اسلامی را «حمله خارجی» یا «مرگ خامنه ای» می‌دانند. شایان توجه است که هیچ یک از اعضای این خوشه، بر خلاف نظر اکثریت شرکت کنندگان، «وضعیت معیشت و محیط زیست» یا «خیزش مردمی» را انتخاب نکرده‌اند.

در آخر، خوشه ۴ از افرادی تشکیل می شود که تنها «حمایت از پوشش اختیاری» را در بین موضوع های مشخص کارزارهای مجازی انتخاب کرده اند. بیشتر اعضای این خوشه «خیزش مردمی» را بزنگاه سقوط می‌دانند و البته دیگر عوامل سقوط را بیشتر از اعضای خوشه اکثریت محتمل می‌دانند.

شایان ذکر است که از زمان پایان نظرسنجی تا انتشار این گزارش همه عوامل سقوط گنجانده شده در نظرسنجی به جز کودتای داخلی اتفاق افتاده است!

 

مقایسه بسترهای مختلف نظرسنجی

در اینجا نگاهی به نتایج نظرسنجی روی دیگر بسترها (پلتفرم‌ها) می‌اندازیم.

 

تلگرام

بیش از ۳۰۰۰ دنبال کننده کانال تلگرام باهمستان آزادی هم در زمان انجام نظرسنجی امکان پاسخ به سوالات مشابه را داشتند (با این تفاوت جزئی که گزینه «موارد دیگر» برای ایشان وجود نداشت). شش نمودار زیر، درصد انتخاب گزینه‌های مختلف را در نظرسنجی تلگرام با نسخه تارنمای باهمستان مقایسه می‌کنند. عدد داخل پرانتز برای هر بستر (تارنما و تلگرام) تعداد پاسخ‌دهندگان به آن سؤال را نشان می‌دهد:

نمودار ۱۶. نتایج نظرسنجی در تلگرام و مقایسه با تارنما

نتایج تلگرام به طور کلی همراستا با نتایج نظرسنجی روی تارنمای باهمستان آزادی است. البته، انتخاب پررنگ‌تر تظاهرات در ایران، شبکه‌سازی در ایران، و به ویژه دسترسی به اینترنت آزاد، و از طرف دیگر، اقبال کمتر به رهبری جنبش توسط کنشگران خارج از کشور، قابل توجه است.

 

توییتر (X)
وضعیت در مورد توییتر تفاوت‌های قابل توجهی با تارنما و تلگرام دارد. این تفاوت‌ها احتمالا به دو دلیل اصلی است:

1. تعداد افرادی که نظرسنجی توییتر را دیده‌اند خیلی کمتر از تارنما و تلگرام است.
2. تعداد پاسخ‌دهندگانی که محل زندگی را «خارج از ایران» انتخاب کرده‌اند، خیلی بیشتر از تارنما و تلگرام است (۵۹٪ در مقابل ۱۵٪ یا کمتر).

بنابراین آمار پاسخ‌ها در توییتر، شاید خیلی نماینده کنشگران داخل ایران نباشد. آمار این پاسخ‌ها، به‌شکل مستقیم در تصاویر زیر از توییتر برگرفته شده است:

نمودار ۱۷. نتایج نظرسنجی در توییتر

 

محدودیت‌ها و خطاهای احتمالی

این نظرسنجی مانند هر نظرسنجی مشابهی با محدودیت‌هایی مواجه بوده و یافته‌های آن احتمالا دستخوش خطاهایی است. به طور مختصر می‌توان به محدودیت‌های ناشی از نحوه برگزاری نظرسنجی و دسترسی به کنشگران ایرانی اشاره کرد که در بخش‌های پیشین این گزارش به آنها پرداخته شده است. علاوه بر این، همان‌طور که در بخش توزیع پاسخ‌ها به تفکیک محل زندگی اشاره شد، کاملا محتمل است که برخی شرکت‌کنندگان در نظرسنجی گزینه‌هایی را برای پاسخ به سوالات انتخاب کرده باشند که با محل سکونت آن‌ها ناسازگار باشد؛ برای مثال شرکت در تظاهرات داخل ایران و سکونت در خارج از کشور. اینگونه پاسخ‌ها که البته درصد کمی از کل پاسخ‌ها (کمتر از ۱۰ درصد) را تشکیل می‌دهند، ممکن است منجر به خطا در یافته‌های نظرسنجی شده باشند.

سخن پایانی

خلاصه اینکه، اگر بتوان این نظرسنجی را به جامعه کنشگران ایرانی تعمیم داد، دغدغه اصلی بیشتر کنشگران آزادی‌خواه در زمان انجام این نظرسنجی، وضعیت معیشت مردم بوده و راه نجات را خیرشی مردمی می‌دانند. کنشگران داخل ایران که پوشش اختیاری را دغدغه اصلی خود می‌دانند هم عمدتا خیزش مردمی را بزنگاه سقوط جمهوری اسلامی تلقی می کنند. در حالی که دغدغه‌مندان زندانیان سیاسی و فضای امنیتی، حمله خارجی یا مرگ خامنه‌ای را موثرتر می‌بینند. با این حال، جالب توجه است که همین گروه، بیشتر در تظاهرات داخل ایران شرکت می‌کنند.

هرچند کنش‌های مجازی، پرطرفدارترین نوع کنش است، کنشگران تقریبا به همان اندازه به تظاهرات در ایران هم تمایل نشان داده‌اند.

کنشگران داخل ایران بیشتر از کنشگرانی که محل سکونت خود را خارج از ایران اعلام کرده‌اند، انتظار رهبری جنبش را از کنشگران خارج از ایران دارند؛ در حالی‌که کنشگران ساکن خارج از ایران، خود را بیشتر قادر به ایفای نقش در کمک‌رسانی مالی و یا شبکه‌سازی در ایران می‌بینند. البته هر دو گروه به اهمیت دسترسی به اینترنت آزاد اذعان دارند.

لازم به یادآوری است که این نخستین نظرسنجی عمومی باهمستان آزادی است که در پاییز ۱۴۰۴ برگزار شد، اما انتشار گزارش تفصیلی آن، به‌دلیل وقایع و تحولات چند ماه گذشته، از جمله کشتار هموطنان در دی‌ماه و سپس جنگ، با تأخیر مواجه شد. همان‌طور که پیشتر اشاره شد، از زمان پایان نظرسنجی تا انتشار این گزارش همه عوامل سقوط گنجانده شده در نظرسنجی، به‌جز کودتای داخلی اتفاق افتاده است.

پانوشت‌ها

Footnotes

1. در نسخه اولیه دو راه برای عضویت وجود داشت، روش اصلی دعوت از طریق یکی از اعضای فعلی بود که در این روش عضو جدید می‌توانست ناشناس بماند (به‌جز برای دعوت‌کننده). در روش دوم، عضو جدید با اثبات هویت خود برای تیم اجرایی باهمستان، مستقیما توسط این تیم به باهمستان دعوت می‌شد. برای جلوگیری از حساب تکراری، عضو جدید اصول باهمستان را با یک «صدا امضا» تایید می‌کرد. ↩

2. توجه کنید که در این روش، برای پاسخ به نظرسنجی، عضویت در باهمستان آزادی لازم نیست. ↩

3. یادآوری می‌کنیم که این نظرسنجی در پاییز ۱۴۰۴ و به‌طور خاص، قبل از دی‌ماه خونین انجام شده است. ↩